AJAX progress indicator
  • i

  • illegal üretim
    Bir ülkede alıcı ve satıcısı olmasına rağmen, yürürlükteki yasaların üretimini veya mübadelesini yasakladığı mal ve hizmet üretimi Örn. Uyuşturucu ticareti, silah ticareti, organ ticareti, fuhuş. bkz. piyasadışı üretim, piyasa üretimi, kayıtdışı üretim.
  • y

  • yaş-tüketim profili
    Ekonominin tüketici birimi olan hanehalkının, ömür boyu kazanacağı gelirinin tümünü, hanehalkı reisinin yaşı esas alınarak hayatının farklı aşamalarında nasıl tüketmek istediğini gösteren profil.
  • yaşam kalitesi
    Hayatını devam ettirebilmek için yeterli maddi imkanlara sahip olmanın yanısıra sosyal güvenlik, sağlık, eğitim gibi kamu hizmetlerine kolay ve rahat ulaşma, boş zaman kullanımı, eğlenceye zaman ve kaynak ayırabilme, saygı görme ve saygınlık taşıma gibi faktörlere göre yapılan yaşam değerlendirmesi.
  • yaşam standardı
    Toplumu oluşturan bireylerin, o toplumda tüketilen mal ve hizmetlerden yararlanabilme, bireysel ve toplumsal ihtiyaçlarının karşılanabilme düzeyi.
  • yaşam tarzı
    Gündelik yaşam, giyim-kuşam, eğlence ve tüketim kalıpları bakımından benzeşme/farklılaşma ile ortaya çıkan tutum ve davranış bütünü.
  • yargı bağımsızlığı
    Devletin üç temel erkinden biri olan yargının işlevlerini, bağımsız mahkemeler aracılığıyla ve diğer iki işlevi oluşturan yasama ve yürütmenin vesayet ve baskısından uzak olarak yerine getirilmesi.
  • yargılı örnekleme
    bkz. örnekleme.
  • yargının siyasallaşması
    1. Yargı mensuplarının kararlarını geçerli hukuk kurallarına göre herkese eşit ve adil biçimde değil, kararlara taraf olanların siyasal görüş ve güçlerine göre farklılaştırmaya başlaması. 2. Yürütme gücünün yargı gücünün yansız biçimde uygulanmasını engellemesi. bkz. siyasetin yargısallaşması.
  • yargıtay
    Adliye mahkemelerinde verilen kararların temyiz edilebileceği ve ayrıca kanunla belirlenmiş bazı konulara ilk ve son derece mahkemesi olarak da bakmaya yetkili üst mahkeme.
  • yasadışı üretim
    Bir ülkede alıcı ve satıcısı olmasına rağmen, yürürlükteki yasaların üretimini veya mübadelesini yasakladığı mal ve hizmet üretimi Örn. Uyuşturucu ticareti, silah ticareti, organ ticareti, fuhuş. bkz. piyasadışı üretim, piyasa üretimi, kayıtdışı üretim.
  • yasadışı ekonomi
    Ekonominin yasadışı üretimin yapıldığı bölümü. bkz. yasal üretim, yasadışı üretim, kayıtdışı üretim.
  • yasal üretim
    Bir ekonomide alınıp satılması yasalarca men edilmeyen mal ve hizmet üretimi. bkz. yasadışı üretim, kayıtdışı üretim.
  • yasal ekonomi
    Bir ekonominin yasaların izin verdiği ekonomik faaliyetlerden oluşan kısmı. bkz. piyasa dışı üretim, piyasa üretimi, kayıtdışı üretim
  • yasal monopol
    Dayanağını hukuktan alan iktisadi, hukuki veya sosyal amaçlı tekel. Bu çerçevede devletin gelir sağlamak amacıyla kurduğu tekele iktisadi monopol; yeni buluşlar veya araştırmaların teşviki ve patent haklarının korunması amacıyla firma ya da kişilere anlaşmalarla verilen bazı haklara hukuki monopol; bazı sosyal hizmetlerin sunulmasında rekabet nedeniyle gelecek dalgalanmaların önlenmesi amacıyla oluşturulan tekele de sosyal monopol denir. Ayrıca bkz. tekel.
  • yasal-ussal otorite
    Güç kullanımının meşruluğunun, belirli amaçları geçekleştirmek üzere konmuş rasyonel yasalarla sağlandığı iktidar yapısı (M. Weber). bkz. geleneksel otorite, karizmatik otorite.
  • yasama
    Kanun yapma edimi. Ulusal veya uluslararası konularla ilgili bağlayıcı ve yaptırım gücü olan kuralları oluşturma, değiştirme yahut varolan kural veya yasaları iptal etme. Yasama sürecinin sonunda belli bir siyasal örgüt çatısı altında yaşayan insanların hak, yetki ve sorumlulukları belirlendiği için, bir toplumdaki yasama sistemi, hem o toplumdaki siyasal iktidar ilişkilerini, hem sosyal güçler dengesini, hem de o toplumu çevreleyen egemen değer ve inançları yansıtır. bkz. yürütme, yargı.